اگر تابهحال گذرتان به کتابفروشیها، مغازههای عرضه لوازم تحریر و دیگر مراکز فرهنگی هنری افتاده باشد، حتما کتابها و دفترها را در اندازههای مختلفی دیدهاید. یکی از مهمترین ملاکها برای دستهبندی محصولات کاغذی، قطع آنهاست. برش های کتاب متنوعاند و به تولیدکنندگان این فرصت را میدهند تا باتوجه به گروه هدف یک دفتر یا محتوای یک کتاب، برش مناسبی را انتخاب و آن را تولید کنند. با ما همراه باشید تا ضمن معرفی انواع برش کتاب، به بررسی آنها نیز بپردازیم.
قطع کتاب چیست؟
قطع کتاب به زبان ساده، به معنی ابعاد و اندازه طولی و عرضی یک کتاب یا دفتر است. برش کتاب در صنعت نشر، دارای اهمیت زیادی هم برای تولیدکننده و هم مصرفکننده است؛ چون انتخاب برش کتابها و دفاتر، تاثیر فراوانی برقیمت آنها میگذارد و هرکدام تجربه متفاوتی را از مصرف کالا برای مخاطبان به ارمغان میآورد. تاپیش از دوران رنسانس، قطع کتاب تنوعی نداشت چون عمده نسخههای خطی به شکل دستی و دریک ابعاد تولید میشدند؛ اما اختراع ماشین چاپ توسط گوتنبرگ باعث شد کتابها در ابعاد گوناگونی تولید بشوند. از مهمترین برش های کتاب میتوانیم به وزیری، رحلی، رقعی و جیبی اشاره کنیم.
قطع وزیری
قطع وزیری از رایجترین برش کتابهاست که درتولید کتاب و دفتر کاربرد زیادی دارد. ابعاد این برش 17*24 سانتی متر است. از این برش درتولید دفترهای مشق برای کودکان و نوجوانان استفاده میشود. همچنین غالب کتابهای علمی، دانشگاهی و کتابهای داستانی در ادبیات بزرگسال در برش وزیری عرضه میشوند. این اندازه باعث میشود فضای کافی برای قرار گرفتن متن وجود داشته باشد و تجربه خوبی را درخواندن و نوشتن پدید میآورد. دفترهای تک خط کرافت ایمان نوت دراین قطع تولید شدهاند.
قطع رحلی
از قطع رحلی به عنوان بزرگترین قطع استاندارد کتاب یاد میشود. ابعاد این برش 21*28 سانتیمتر است. علت نامگذاری این برش این است که درگذشته، مردم به دلیل ابعاد بزرگ کتابهای این برش و احتمالا سنگینی زیادشان، آنها را هنگام خواندن به روی چهارپایه یا رحل قرار میدادند. از این برش درتولید مجلات، کتابهای نفیس از جمله کتابهای مقدس و کتابهای تصویری کودک استفاده میشود. درصنعت دفترسازی نیز، دفترهای نقاشی و طراحی مانند دفتر فیلی دراین قطع به چاپ میرسند.
قطع رقعی
قطع رقعی محبوبیت زیادی دربین ناشران دارد. ابعاد کتابهای رقعی 21*14 سانتیمتر است و کمی کوچکتر از برش وزیری دیده میشود. اکثر کتابهای حوزه ادبیات داستانی بزرگسال مانند رمانها و داستانهای کوتاه دراین برش چاپ میشوند. کتابهای رقعی حجم چندانی را اشغال نمیکنند و این باعث میشود مخاطبان بتوانند بهراحتی آنها را حمل کنند. همچنین چاپ کتاب یا دفتر در برش رقعی، هزینههای آنرا تا حد قابل توجهی کاهش میدهد.
قطع جیبی
قطع جیبی همانطور که از نامش پیداست، از کوچکترین برش ها برای چاپ است که عمدتا به گونهای است که درجیب جا میگیرد. ابعاد این برش 11*15 سانتی متر است. دفترچه یادداشتهای همراه و رمانهای کلاسیک از جمله مواردی هستند که درچاپ آنها از برش جیبی استفاده میشود. کتابهای جیبی به راحتی حمل میشوند اما فضای کم آنها برای قرارگرفتن متن، باعث تعدد خطوط کتاب شده و خواندن را در متنهای طولانی با مشکل مواجه میکند. گرچه این برش به لحاظ هزینه، مناسب و بسیار مقرون بهصرفه است.
جمعبندی
قطع کتابها، به عنوان یکی از جنبههای مهم در طراحی و تولید محصولات مکتوب به شمار میروند. شناخت انواع برش ها و آگاهی نسبت به خصوصیات مثبت و منفی آنها، باعث میشود که شما انتخاب بهتر و آگاهانهتری داشته باشید و تجربه لذتبخشتر و دلنشینتری از خواندن و نوشتن را برای خود به ارمغان بیاورید.